Kada saturacija kiseonika u krvi počne da opada, u medicinskoj praksi se uvijek polazi od pretpostavke da taj pad može da se nastavi do nivoa na kojem je neophodna nadoknada kiseonika.
Zbog toga se saturacija ne posmatra kao izolovana brojka, već kao dinamičan pokazatelj koji može da ukaže na pogoršanje zdravstvenog stanja i prije pojave teških simptoma.
Šta je saturacija i šta ta vrijednost zapravo pokazuje
Saturacija, odnosno zasićenost krvi kiseonikom (SaO₂), predstavlja procenat kiseonika koji je vezan za hemoglobin u crvenim krvnim zrncima. Hemoglobin je jedno od ključnih jedinjenja u krvi, a njegova sposobnost da se veže za kiseonik zavisi od funkcije pluća, srca, ali i od same količine hemoglobina u krvi.
Kod zdravih osoba, u mirovanju normalne vrijednosti saturacije iznose 97–98 odsto, dok se sve vrijednosti iznad 95 odsto smatraju urednim.
Kada je obavezno mjeriti saturaciju
Mjerenje saturacije postaje obavezno u svim situacijama u kojima postoji sumnja na poremećaj disanja ili razmjene gasova u plućima. Posebno je važno:
-kod pojave kratkog daha, osjećaja nedostatka vazduha ili stezanja u grudima
-tokom virusnih i bakterijskih infekcija koje mogu zahvatiti pluća
-kod kućnog liječenja respiratornih bolesti
-kod osoba sa hroničnim plućnim i srčanim oboljenjima
-kod anemije, jer smanjena količina hemoglobina utiče na ukupnu isporuku kiseonika
-pri naglom pogoršanju opšteg stanja, uz umor, slabost ili konfuziju
Saturaciju je važno mjeriti i ponovljeno, odnosno više puta, jer jednokratno normalna vrijednost ne isključuje kasnije pogoršanje.
Normalne, granične i alarmantne vrijednosti
95–100% – normalna oksigenacija
93–94% – granične vrijednosti, zahtijevaju pojačan nadzor
90–92% – znak značajnog poremećaja oksigenacije
ispod 90% – alarmantno stanje
Saturacija ispod 90 odsto ukazuje na to da u plućima ne dolazi do adekvatne razmjene gasova i predstavlja jasan signal za hitno javljanje ljekaru i uvođenje kiseonične terapije, bez obzira na uzrok.
Zašto je važnija promjena nego sama brojka
U kliničkoj praksi često se pokazuje da je dinamika pada saturacije važnija od same vrijednosti. Osobe sa hroničnim plućnim ili srčanim bolestima mogu godinama da žive sa saturacijom oko 90 odsto i da je relativno dobro tolerišu. Nasuprot tome, kod potpuno zdrave osobe nagli pad sa 97 na 93 odsto može da bude rani znak ozbiljnog pogoršanja.
Ako saturacija tokom liječenja počne da opada i ne vraća se na početne vrijednosti, smatra se da postoji rizik da će se pad nastaviti do nivoa koji zahtijeva kiseoničku podršku.
Šta sve može da dovede do pada saturacije
Smanjena oksigenacija krvi (hipoksemija) može da nastane usljed bolesti pluća (upala pluća, astma, HOBP, plućna fibroza), srčanih oboljenja, tromba u plućnoj arteriji, boravka na velikoj nadmorskoj visini, anemije, apneje u snu, dejstva određenih lijekova (uključujući sedative i narkotike), ali i slabog kvaliteta vazduha u zatvorenom prostoru.
Važno je naglasiti da nije svaki pad saturacije znak upale pluća, ali zahtijeva praćenje i procjenu u kontekstu simptoma.
Simptomi koji ukazuju na ozbiljan pad nivoa kiseonika u krvi
Pad saturacije može da bude praćen glavoboljom, mučninom i povraćanjem, izraženim umorom i slabošću, pospanošću, konfuzijom i promjenama ponašanja. Takođe su mogući ubrzano disanje i rad srca, plavičasta prebojenost usana i prstiju i osjećaj gušenja pri minimalnom naporu.
Ovi znaci zahtijevaju hitnu medicinsku procjenu i, ako je potrebno, brzu reakciju.
Pulsni oksimetar u kućnim uslovima
Pulsni oksimetar je jednostavan, bezbolan i neinvazivan uređaj koji omogućava brzo mjerenje saturacije i pulsa. Iako je pogodan za kućnu upotrebu, dobijene vrijednosti uvijek treba tumačiti zajedno sa simptomima i njihovim promjenama tokom vremena, a ne kao jedini kriterijum zdravstvenog stanja.
Izvor: Nezavisne
Svi članci objavljeni na internet stranici Radija Brčko (www.radiobrcko.ba) isključivo su vlasništvo redakcije. Radio Brčko dopušta ograničeno i povremeno prenošenje članaka sa svoje internet stranice u drugim medijima. Drugi mediji smiju prenijeti informacije iz pojedinih članaka sa Internet stranice Radija Brčko (www.radiobrcko.ba) isključivo kao kratku vijest od najviše četiri reda (300 slovnih znakova), uz obavezno navođenje izvora (Radio Brčko), pri čemu su on-line izdanja dužna objaviti link na originalni tekst na web stranicu radiobrcko.ba, ukoliko s uredništvom portala nije postignut dogovor o drugačijim uslovima. Radio Brčko je odlučan u nastojanju da zaštiti svoje intelektualno vlasništvo i rad svojih autora. Ukoliko se bilo koji dio teksta ili informacija iz teksta objavljenog na internet stranici www.radiobrcko.ba prenese suprotno ovim pravilima, protiv prekršioca će biti pokrenut pravni postupak pred Osnovnim sudom Brčko distrikta. Za detaljnije informacije o uslovima korištenja kliknite na
USLOVI KORIŠTENJA.